ภาษาไทย
การอ่านจับใจความ ตีความสาร หลักภาษา สมาส-สนธิ คำราชาศัพท์ และสำนวนไทย
คู่มือกลยุทธ์สอบเข้า ม.1 & แผนการเดินทางสู่ความสำเร็จ
(คลิกเพื่อย่อ)"ภาษาไทยในโรงเรียนแข่งขันสูงเน้นการคิดวิเคราะห์หลักภาษาและคลังคำศัพท์ที่กว้างขวาง ทั้งคำยืมภาษาต่างประเทศ คำราชาศัพท์ ฉันทลักษณ์ และการจับใจความสำคัญของบทความ"
จุดเน้นและข้อแนะนำสำคัญในการสอบวิชาภาษาไทย:
- แม่นยำเรื่องไตรยางศ์ (อักษร 3 หมู่), การผันวรรณยุกต์ และคำเป็น-คำตาย
- ฝึกแยกแยะคำไทยแท้ กับคำที่ยืมมาจากภาษาบาลี สันสกฤต เขมร จีน และอังกฤษ
- ทบทวนคำราชาศัพท์หมวดร่างกาย เครือญาติ ของใช้ และคำสุภาพในชีวิตประจำวัน
- ฝึกอ่านบทความยาวเพื่อจับใจความสำคัญ ระบุข้อคิด และแยกแยะโวหารการเขียน (บรรยาย, พรรณนา, อุปมา)
หัวข้อที่มักออกสอบบ่อยในวิชาภาษาไทย (8 หมวด):
เรียงตามระดับความสำคัญไตรยางศ์, รูปและเสียงวรรณยุกต์, คำเป็น-คำตาย, สระสั้น-สระยาว
อักษรควบแท้/ไม่แท้ (ทร=ซ), อักษรนำ (ห นำ, อ นำ ย, ออกเสียง 2 พยางค์)
คำไทยแท้, ภาษาบาลี-สันสกฤต (ตัวสะกด/ตัวตาม), ภาษาเขมร (บัง/บัน/บำ), ภาษาอังกฤษ
คำพ้องรูป, คำพ้องเสียง, คำไวพจน์ความหมายเดียวกัน, สำนวน-สุภาษิต-คำพังเพย
ราชาศัพท์สำหรับพระมหากษัตริย์และพระสงฆ์, คำกริยาราชาศัพท์ (ทรง), คำสุภาพทั่วไป
หลักการเรียงลำดับคำตามพจนานุกรม (พยัญชนะ $\to$ สระ $\to$ วรรณยุกต์), การร้อยเรียงข้อความ
ใจความสำคัญ, โวหารบรรยาย, พรรณนา, เทศนา, สาธก, ภาพพจน์อุปมาและอุปลักษณ์
กาพย์ยานี 11, กลอนสุภาพ, สัมผัสนอก-ใน, ข้อคิดและคุณค่าจากวรรณคดีระดับประถม
เลือกหมวดหมู่ที่ต้องการฝึกฝน
หลักภาษาและการใช้ภาษา
ชนิดของคำ คำสมาส สนธิ ประโยค คำราชาศัพท์ และคำยืมภาษาต่างประเทศ
การอ่านวิเคราะห์และการตีความ
การจับใจความสำคัญ เจตนาผู้เขียน ข้อเท็จจริง-ข้อคิดเห็น และสำนวนไทย
แนวข้อสอบเด่นประจำวิชา (มศว. & สสวท.)
จุดประสงค์หลักของผู้เขียนเรื่องนี้คืออะไร?
"ปารีสต้อนรับการแข่งขันโอลิมปิก 2024 อย่างเป็นทางการ เมืองหลวงของฝรั่งเศสเตรียมต้อนรับนักกีฬาและผู้ชมจากทั่วโลกสู่การแข่งขันโอลิมปิกฤดูร้อนปี 2024 พร้อมถ่ายทอดผ่านดาวเทียม มีพิธีเปิดสุดอลังการริมแม่น้ำแซน และสนามกีฬาหลายแห่งที่ได้รับการปรับปรุงใหม่ การแข่งขันในครั้งนี้มุ่งเน้นการสร้างสรรค์อย่างยั่งยืน ใช้พลังงานสะอาดและวัสดุรีไซเคิลในการก่อสร้างสิ่งอำนวยความสะดวก เพื่อสร้างมาตรฐานใหม่ให้กับมหกรรมกีฬาระดับโลก"
คำว่า “ยั่งยืน” จากเนื้อหาข่าวข้างต้นหมายถึงอะไร
"ความพิเศษของประเพณีจุดไฟตูมกา คือ การนำผลไม้ท้องถิ่นที่มีชื่อว่า “ผลตูมกา” ผลไม้ป่าลักษณะคล้ายส้ม เปลือกบางและโปร่งแสง นำมาปอก ขูดเอาเปลือกสีเขียวออก คว้านเอาเนื้อและเมล็ดข้างในออก ใช้มีดปลายแหลมแกะลวดลายให้สวยงามตามต้องการ จากนั้นนำเทียนมาวางข้างใน สำหรับจุดไฟเพื่อนำไปแขวนถวายเป็นพุทธบูชา แสงไฟที่ลอดออกมาตามช่องลายที่แกะสลัก เกิดการเรืองแสงสวยงาม ไฟที่ส่องแสงออกมานั้นตามความเชื่อทางศาสนาพุทธจะเชื่อว่าเปรียบดังแสงสว่างส่องทางสู่ปัญญา (ที่มา: เที่ยวสัมผัสประสบการณ์สุดพิเศษ หนึ่งเดียวในไทยกับประเพณีจุดไฟตูมกา จ.ยโสธร)"
ผู้อ่านควรปฏิบัติตนอย่างไรเพื่อร่วมสืบสานประเพณีนี้ในพื้นที่อื่น
"“ยูเนสโกประกาศรับรองชุดเคบายาซึ่งเป็นชุดแต่งกายประจำชาติของประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ให้เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ เนื่องจากมีคุณค่าทางประวัติศาสตร์และเป็นสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่สืบทอดมาหลายชั่วอายุคน ชุดเคบายาจะใช้สวมใส่ในงานพิธีและเทศกาลสำคัญ โดยแสดงถึงความงดงามและความประณีตของการออกแบบผ้าพื้นเมือง หนึ่งในกรรมการกล่าวว่า สิ่งที่ทำให้การรับรองครั้งนี้น่าเชื่อถือคือการรวบรวมหลักฐานทางวัฒนธรรมอย่างครบถ้วนและความร่วมมือระหว่างประเทศที่มีวัฒนธรรมร่วมกัน”"
“ (ก) เราสัญญาว่าจะฟื้นฟูและดูแลลำน้ำในชุมชนให้กลับมามีชีวิตอีกครั้ง / (ข) หากท่านเลือกเรา เราพร้อมยื่นข้อเสนอจัดสรรงบประมาณเพื่อขุดลอกลำน้ำตื้นเขินและปลูกต้นไม้เพื่อรักษาความชุ่มชื้น / (ค) เราเชื่อว่าการดูแลลำน้ำช่วยลดปัญหาน้ำท่วมและเพิ่มพื้นที่สีเขียวให้กับชุมชนของเรา / (ง) นโยบายนี้ไม่เพียงแต่ทำให้สิ่งแวดล้อมดีขึ้น แต่ยังช่วยสร้างชีวิตที่ดีกว่าให้กับคนรุ่นหลัง”
เนื้อความส่วนใดจากเอกสารที่เป็นประโยคแสดงถึงข้อเท็จจริง
"ในหมู่บ้านเล็ก ๆ กลางหุบเขา มีช่างทำรองเท้าชราผู้หนึ่งที่ใส่ใจทำรองเท้าอย่างประณีต แม้จะไม่ร่ำรวยแต่เขาก็ไม่เคยละเลยที่จะช่วยเหลือเพื่อนบ้าน วันหนึ่งเมื่อชาวบ้านเห็นว่าช่างชราผู้นี้ทำรองเท้าให้เด็กกำพร้าฟรี ๆ เพื่อให้เด็กเหล่านั้นเดินทางไปเรียนหนังสือได้สะดวก พวกเขาจึงรวมตัวกันช่วยซ่อมแซมบ้านเก่าของช่างชราเพื่อเป็นการตอบแทน น้ำใจอันเล็กน้อยที่เกิดขึ้นได้ขยายตัวเป็นสายธารแห่งความเมตตาที่ไม่มีที่สิ้นสุด"
"หากคิดการงานการใหญ่ให้เสร็จ ต้องตรองคิดให้ถ้วนถี่มีผลสาม
รับปากใครไว้ต้องทำอย่าข้ามความ จนต้องตามหนีหายคลายสัญญา
สานงานทำว่องไวใคร่ครวญคิด แล้วชีวิตไม่ลำบากภายภาคหน้า
เพชรแท้จริงคงควรค่านานเวลา ด้วยรู้ค่าของตนยิ่งมิ่งขวัญชน"
“เด็กดี 4.0 หมายถึง เด็กที่มีทักษะรอบด้าน ทั้งความรู้ทางวิชาการ ทักษะทางสังคม ความคิดสร้างสรรค์ และความรับผิดชอบต่อสังคม เด็กในยุคนี้ต้องสามารถทำงานเป็นทีม คิดเชิงวิเคราะห์ และมีจิตสำนึกที่ดีต่อส่วนรวม การเป็นเด็กดีไม่ใช่แค่การทำตามกฎระเบียบ แต่ยังหมายถึงการมีเป้าหมายและแรงบันดาลใจในการพัฒนาตัวเองและผู้อื่นไปพร้อมกัน”
“ผู้ป่วยท้องเสียควรดื่มน้ำเกลือแร่เพื่อชดเชยการสูญเสียน้ำและเกลือแร่ที่ร่างกายเสียไป ควรหลีกเลี่ยงอาหารมัน อาหารรสจัด และอาหารที่มีนมหรือผลิตภัณฑ์จากนม เพราะอาจทำให้อาการแย่ลง อาหารที่แนะนำคือ ข้าวต้ม น้ำซุปใส และผลไม้ที่ไม่มีกรดจัด เช่น กล้วยหอม และควรรับประทานอาหารทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง เพื่อช่วยให้ระบบย่อยทำงานได้ดีขึ้น”
“ตะลิงปลิงเป็นผลไม้ที่มีรสเปรี้ยวจัด ด้วยรสชาติและสรรพคุณทางยาสมุนไพรทำให้ตะลิงปลิงถูกนำมาใช้ประโยชน์ในหลากหลายรูปแบบ ทั้งรับประทานสดหรือแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ แต่อีกด้านหนึ่งการรับประทานตะลิงปลิงมากเกินไปอาจส่งผลกระทบต่อไตได้ เนื่องจากตะลิงปลิงมีสารออกซาลิกสูง สารชนิดนี้เมื่อเข้าสู่ร่างกายจะรวมตัวกับแคลเซียมในร่างกาย ทำให้เกิดผลึกออกซาเลต ซึ่งอาจสะสมในท่อไตและทางเดินปัสสาวะ” (ที่มา: ตะลิงปลิงอาจเป็นภัยต่อไตของคุณ)
คำที่ขีดเส้นใต้ในบทความต่อไปนี้ไม่ปรากฏคำชนิดใด
“พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินี __(ก)__ ไปในการพระราชพิธี __(ข)__ พระราชกุศลทักษิณานุปทาน เนื่องใน __(ค)__ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในโอกาสนี้ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี ฯ และสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าทีปังกรรัศมีโชติ ฯ __(ง)__ ในการนี้ด้วย”
“เตรียมพร้อมสำหรับเปิดเทอมด้วย ‘สมุดอัจฉริยะเลิร์นโปร’ ที่ช่วยให้นักเรียนทุกคนเรียนรู้ได้อย่างรวดเร็วด้วยระบบจดจำอัจฉริยะ เพียงเขียนลงบนสมุดแล้วสแกนข้อมูลเข้าสู่แอปพลิเคชันบนสมาร์ทโฟน ข้อมูลการเรียนทั้งหมดจะถูกจัดเก็บและวิเคราะห์ทันที เพิ่มพลังสมองของเด็ก ๆ ได้อย่างมหัศจรรย์ คุณพ่อคุณแม่มั่นใจได้เลยว่าเด็ก ๆ จะสอบได้คะแนนดีเยี่ยมในทุกวิชา เพียงใช้ ‘เลิร์นโปร’ วันนี้!”
คำกล่าวใดต่อไปนี้ ไม่น่าเชื่อถือ จากโฆษณานี้เมื่อพิจารณาในเชิงเหตุผล
“ครูสมัยส่งถังสังฆทานให้ __(ก)__ เด็กหญิงสมร __(ข)__ นำไปถวาย __(ค)__ สามเณรภาคฤดูร้อน”
คำในข้อใดสามารถเติมลงในช่องว่างได้เหมาะสมที่สุด
“เว้นวิจารณ์ว่างเว้น สดับฟัง
เว้นที่ถามอันยัง ไป่รู้
เว้นเล่าลิขิตสัง- เกตว่าง เว้นนา
เว้นดั่งกล่าวว่าผู้ ปราชญ์ได้ฤๅมี” (ที่มา: โคลงโลกนิติ)
ใครปฏิบัติตนไม่สอดคล้องกับคำสอนต่อไปนี้
“ความรู้ยิ่งล้ำ สินทรัพย์
คิดค่าควรเมืองนับ ยิ่งไซร้
เพราะเหตุจักอยู่กับ กายอาต- มานา
โจรจักเบียนบ่ได้ เร่งรู้เรียนเอา”
(ที่มา: โคลงโลกนิติ)
“ในธรรมชาติปลาพยาบาลเป็นปลาที่มีประโยชน์กับปลาอื่นมาก กล่าวคือมันทำหน้าที่ช่วยกำจัดปรสิตภายนอกให้กับปลาอื่นเพื่อเป็นอาหารของตน... รวมตัวกันเป็นสถานีบริการรับทำความสะอาด... ซึ่งในบริเวณนั้นปลาหลายชนิดจะว่ายเวียนมาเข้ารับบริการทำความสะอาดและเป็นที่น่าแปลกใจคือ ปลาผู้ล่าจะไม่ทำร้ายปลาที่เป็นเหยื่อในบริเวณสถานีรับทำความสะอาด”
“ต้มยำกุ้ง อาหารยอดนิยมที่เปรียบได้กับหัวใจของครัวไทย ได้รับการยกย่องจากผู้มีโอกาสลิ้มรสจากทั่วทุกมุมโลก ด้วยรสชาติอันจัดจ้านของน้ำซุปที่ซ่อนความละเมียดละไมในความเปรี้ยว เผ็ด และกลิ่นหอมของสมุนไพรไทย ทำให้ผู้คนทั่วโลกต้องมนตร์เสน่ห์ที่ไม่อาจลืมเลือน ความลงตัวที่เหมือนกับบทกวีแห่งรสชาติสะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญาและวิถีชีวิตที่ถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น”
“บัวลอย ขนมหวานไทย ๆ ที่อยู่คู่กับวัฒนธรรมของไทยมาช้านาน... สมัยก่อนจะใช้สีที่มาจากธรรมชาติ เช่น สีเหลืองจากฟักทอง สีเขียวจากใบเตย สีม่วงจากอัญชัน... ทว่าปัจจุบันพ่อค้าแม่ค้านิยมใช้สีผสมอาหารเพื่อให้บัวลอยมีสีสวยงาม สดใส ไม่ซีด... แต่อย่าลืมว่าสีผสมอาหารนั้นก็เป็นสิ่งสังเคราะห์ หากได้รับเข้าสู่ร่างกายปริมาณมาก ๆ อาจเกิดการสะสมในร่างกาย ทำให้เกิดอาการเจ็บป่วยได้”
“กาลครั้งหนึ่งในป่าใหญ่ สิงโตเจ้าเล่ห์ตัวหนึ่งขี้เกียจออกล่าเหยื่อ จึงออกอุบายแกล้งป่วยนอนซมอยู่ในถ้ำ แล้วอ้อนวอนให้สัตว์ต่าง ๆ มาเยี่ยม เมื่อมาถึงแล้วก็จะจับกินเป็นอาหารได้ง่าย ๆ... สุนัขจิ้งจอกเดินผ่านหน้าถ้ำ จึงร้องบอกว่า เพราะข้าสังเกตเห็นแต่รอยเท้าเดินเข้าไปในถ้ำ ไม่เห็นรอยเท้าเดินออกมาเลยล่ะสิ ว่าแล้วสุนัขจิ้งจอกก็เดินจากไปอย่างปลอดภัย”
“ความเอ๋ยความดี ทุกแห่งหนควรมีติดตนไว้
แสดงซึ่งโลกหล้าศิวิไลซ์ หากทุกคนธำรงได้ซึ่งความดี
แม้โลกแล้งอาทิตย์ลับขอบสถาน .................................
ขอเถิดท่านจงหมั่นทำความดี สังคมนี้จักเจริญเพราะท่านเอย”
“การเลือกอ่านหนังสือตามความสนใจของตนเอง นับว่าเป็นสิ่งที่สะท้อนถึงความต้องการอ่านในสิ่งนั้น ๆ ของผู้อ่านอย่างแท้จริงซึ่งก็มีความแตกต่างกันในการรับข้อมูลที่อ่านเช่นกัน บางคนเลือกที่จะอ่านการ์ตูนเพื่อความสนุกสนาน บางคนเลือกที่จะอ่านนวนิยาย เรื่องสั้น เพราะชื่นชอบตัวละครและเนื้อเรื่อง บางคนก็เลือกที่จะอ่านหนังสือเรียนเพื่อทบทวนความรู้เพิ่มเติม ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความต้องการของผู้อ่านเพียงคนเดียวเท่านั้นจริง ๆ”
(ก) สมุนไพรไทยเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่ทรงคุณค่าและสืบทอดโดยผ่านจากรุ่นสู่รุ่น
(ข) ถือเป็นภูมิปัญญาอันชาญฉลาดของปู่ย่าตายายที่ทำให้การใช้ยาสมุนไพรมีความปลอดภัยและมีประสิทธิภาพในการรักษาอาการเจ็บป่วยได้
(ค) การใช้สมุนไพรทั้งการใช้เพียงชนิดเดียว หรือรวมกันเป็นตำรับยา เพื่อการเสริมฤทธิ์ เสริมสรรพคุณ และลดฤทธิ์ของตัวยาบางตัวในตำรับ
(ง) บรรพบุรุษตั้งแต่สมัยโบราณต่างคุ้นเคยและรู้จักพืชสมุนไพรมานาน มีการใช้พืชสมุนไพรเป็นยารักษาโรค อาหารพื้นบ้าน
“หากเราต้องการฟังและดูข้อมูลต่าง ๆ ผ่านสื่อออนไลน์ที่กำลังมีอิทธิพลต่อการฟังและดูอย่างมากในยุคโลกาภิวัตน์ก็เข้าถึงได้ง่าย แต่ที่น่ากลัวคือมีสื่อบางสื่อส่อไปในทิศทางจูงใจให้คล้อยตาม หลงเชื่อในข้อมูลที่เขาสอดไส้ จนทำให้เราตกเป็นเหยื่อของมิจฉาชีพได้”
“หากย้อนกลับไปจุดเริ่มต้นของงานกาชาดนั้น มีขึ้นครั้งแรกเมื่อปี 2465 ณ ท้องสนามหลวง เพื่อเผยแพร่ภารกิจของ ‘สภากาชาดสยาม’ โดยที่ยังไม่มีกิจกรรมอะไรมากนัก แต่อย่างไรก็ตามกิจกรรมนี้ได้รับการตอบรับจากประชาชนเป็นอย่างดี ทางการจึงจัดกิจกรรมนี้ต่อเนื่องเรื่อยมาทุกปี ในปีพุทธศักราช 2567 กำหนดจัดงานขึ้นระหว่างวันที่ 11-22 ธันวาคม 2567 ณ สวนลุมพินี”
“ปากคลองตลาด แหล่งซื้อหาดอกไม้ขนาดใหญ่ ที่ผู้คนมาซื้อดอกไม้สด - ดอกไม้แห้งนานา_______ รวมถึงเดินเที่ยวถ่ายรูปในมุมต่าง ๆ”
“สำเพ็ง เป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจการค้าที่เติบโตมาพร้อมกรุงรัตนโกสินทร์”
“เสื้อยืดสีขาวลายฝีแปรงสีชมพูและสีฟ้าในห้องเรียนชั้น 2 ฝั่งซ้ายของตึกยาวข้างห้องพักครูระดับ ม.1”
(1) วิจิตรเจ้าพระยา 2567 คือ ปรากฏการณ์แห่งแสงและสีสุดตระการตา จัดขึ้นโดยการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.)
(2) ซึ่งจะจุดพลุเหนือแม่น้ำเจ้าพระยา ควบคู่กับการแสดงผสมผสานประเพณีอย่างสร้างสรรค์และทันสมัยที่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา ใน 15 จุดการแสดงทั่วกรุงเทพฯ
(3) นักท่องเที่ยวสามารถสัมผัสความสวยงามของการประดับไฟ การฉายภาพบนตัวอาคาร การแสดงพลุ การแสดงทางวัฒนธรรม การบินโดรนแปรอักษร การแสดงเลเซอร์ และ อิลลูมิเนชัน
(4) ที่ร้อยเรียงเรื่องราววิถีริมน้ำให้เข้ากับวัฒนธรรมและเอกลักษณ์ความเป็นไทย
(1) “สำเพ็ง” เริ่มต้นขึ้นครั้งพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงปราบดาภิเษกขึ้นครองราชย์ (2) เมื่อ พ.ศ. 2325 พระองค์มีพระราชดำริให้ข้ามมาสร้างพระนครใหม่ทางคุ้งแม่น้ำเจ้าพระยาฟากตะวันออก (3) แต่บริเวณที่โปรดฯ ให้สร้างพระบรมมหาราชวังเป็นที่อยู่ของพระยาราชาเศรษฐี และชาวจีนจำนวนหนึ่ง (4) จึงโปรดฯ ให้ย้ายไปอยู่ที่สวนบริเวณวัดสามปลื้มไปจนถึงคลองวัดสามเพ็ง
(1) สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินโดยรถยนต์พระที่นั่งจากวังสระปทุม (2) ไปทรงเปิดงาน “คอมมาร์ต 2024” ณ ศูนย์นิทรรศการและการประชุมไบเทค เขตบางนา กรุงเทพมหานคร
(3) ในวันเดียวกันนี้ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี ฯ เสด็จดำเนินโดยรถยนต์พระที่นั่งจากวังศุโขทัย (4) ไปพระราชทานรางวัลโครงการ “ซิลค์ เฟสติวัล 2024 สู่การพัฒนาที่ยั่งยืน” ณ ศูนย์แสดงสินค้าและการประชุม อิมแพ็ค เมืองทองธานี อำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี
“สิ่งใดที่ดูยาก เพียรให้มากอาจสมหมาย
สิ่งใดดูง่ายดาย ทำประมาทอาจเสียการ
สิ่งใดดูงามตา อาจฉาบหน้าใช่ช้านาน
สิ่งใดไม่สะคราญ อาจมีค่าอย่าดูเบา”
(ที่มา: วรรณศิลป์ในดวงใจ ภาษาไทยที่รัก)
“จะพูดจาปราศรัยกับใครนั้น อย่าตะคั้นตะคอกให้เคืองหู
ไม่ควรพูดอื้ออึงขึ้นมึงกู คนจะหลู่วล่วงลามไม่ขามใจ
แม้จะเรียนวิชาทางค้าขาย อย่าปากร้ายพูดจาอัชฌาสัย
จะซื้อง่ายขายดีมีกำไร ด้วยเขาไม่เคืองจิตระอิดระอา”
(สุภาษิตสอนหญิง)
“นางวันทองร้องไห้จิตใจหาย กอดเจ้าพลายงามน้อยละห้อยไห้
โอ้ลูกแก้วแววตาจะลาไป หนทางป่าไม้พ่อไม่เคย
จะเลี้ยวหลงวงวกกระหกระเหิน เจ้าจะเดินไปถูกฤๅลูกเอ๋ย
โอ้ยากเย็นเข็ญใจกระไรเลย เพราะกรรมเคยพรากสัตว์ให้พลัดพราย
เดี๋ยวนี้เล่าเจ้าจะพรากไปจากแม่ แม่จะแลเห็นใครน่าใจหาย
พลางสวมสอดกอดแอบไว้แนบกาย สะอื้นไห้ไม่วายฟูมฟายน้ำตา”
(บทเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน ตอนกำเนิดพลายงาม)